Aanleiding en Begin

Zes reizen naar Rome onderneem je niet zomaar ineens.
Ergens is er een aanleiding en een begin. Voor mij lag dat in het feit dat dochter Simone in 1988 naar het Atheneum ging om enige wijsheid op te doen. Daarbij kwamen Latijn en Grieks natuurlijk ook aan de orde. Zelf was ik al een paar jaar eerder begonnen met zoiets als De Moedermavo. Dat was toen de mogelijkheid om als volwassene je scholing wat bij te spijkeren.
Van Mavo Nederlands en Frans naar Havo en tenslotte VWO. Ergens onderweg hield de Moedermavo op te bestaan en ik toog naar het avondonderwijs voor volwassenen in Dordrecht.
Enkele jaren later werd dit de nek omgedraaid doordat de subsidiekraan dichtging en deze vorm van avondonderwijs verworden was tot een diplomafabriek van jongeren die hier hun      De Wolvin met Romulus&Remus
laatste herkansing vonden. Leuke en interessante vakken als
Latijn, Grieks, Antieke Cultuur enzovoort weg ermee!!

Toen onze dochter deze stap ging zetten, zei ik tegen haar dat ik zelf ook Latijn zou gaan doen op dat avondonderwijs om haar tot steun te kunnen zijn. Zo gezegd, zo gedaan en Jan toog naar de Noordendijk om te proberen klassiek geschoold te raken. Daar maakte ik kennis met Ton, laat ik hem Antonius noemen. Leraar klassieke talen aan het Newman College in Breda die in Dordrecht wat bijschnabbelde.
Gelukkig maar. Met hem ben ik bevriend geraakt en nu nog ontmoeten wij elkaar hoewel het nu meer over vissen gaat. Antonius is intussen ook in een vutregeling verzeild geraakt en dat bevalt hem goed.

Marcus Aurelius
161-180 na C.      De eerste lesavond was er een van grote schrik. Er was de droge mededeling dat wij de eerste 40 hoofdstukken van de woordenlijst Latijn uit ons hoofd dienden te kennen. Naast al het andere natuurlijk en ik dacht: "dat red ik nóóit!!". Maar Antonius stelde ons gerust en voorspelde dat indien wij dagelijks kort zouden trainen dit gewoon zou lukken. Het is gebleken dat hij geen onwaarheid sprak. Dat doet`ie meestal ook niet.
Tijdens dat eerste jaar raakte ik enorm geïnteresseerd in alles wat Rome en Italië betreft. Door het Nederlands was er al het besef dat ontzettend veel van onze taal en cultuur voortkomt uit dat oude Italië en dat werd met het Latijn alleen maar erger. In de maanden die volgden, bleek dat Antonius om de twee jaar met zijn vierde- en vijfdeklassers een reis naar Rome maakte. Niet zomaar een snoepreisje maar een soort studiereis waarin gewerkt werd en waarna verslag diende te worden gelegd. Dit als extra bij de scholing in Latijn en Grieks.

Meteen de vraag gesteld of wij als oudere jongeren aan zo`n reis deel konden nemen.
Onder bepaalde voor waarden kon dat en in 1990 was het feit daar. Jan ging mee als begeleider naar Rome. Voor mij had dat een bijkomend voordeel want in die tijd was ik ook begonnen aan een cursus Italiaans bij de Volksuniversiteit. Een mooie gelegenheid om er mee te oefenen.
In mijn herinnering waren wij die eerste reis met vijf begeleiders en zesentwintig leerlingen. Je schrijft altijd te weinig op en je maakt altijd te weinig of de verkeerde plaatjes als het om dit soort gegevens gaat. In de loop der jaren had Antonius een programma ontwikkeld dat goed en strak in elkaar stak. Dat betekende op tijd opstaan. Op tijd ontbijten in de eetzaal van het Ostello di Gioventu "Foro Italico" vlakbij het Olympisch Stadion. Dan op tijd en per bus vertrekken naar het centrum van Rome. Elke dag een programma van lopen en allerlei zaken bekijken die regelrecht uit de oude tijden stammen.

In de vier jaar dat ik mee ben gereisd, is er op zich niet zoveel veranderd in dat programma en dat geeft helemaal niets. Iedere keer dat ik bijvoorbeeld de San Ignazio, een Jezuïtenkerk, binnenstapte en rondkeek, zag ik steeds weer andere dingen en details die mij de vorige keer niet waren opgevallen.
Het eerste jaar was ik een beetje overweldigd door al die oudheid, al dat fraais op elk terrein. De bouwkunst, de schilderkunst, de beeldhouwkunst wat al niet. Het tweede jaar viel mij meer het verval op, de soms slechte staat van onderhoud, het vuil in de stad, de zwervers en lieden waar je voor op moest passen zoals in elke grote stad.

Dat was meteen één van mijn hoofdtaken als begeleider. Meestal liep ik achteraan de groep en kon zo de boel in de gaten houden. Als "vreemde elementen" zich in de groep wilden begeven dan werd er meteen ingegrepen. Dat kon een jonge Italo zijn die wel wat in zo`n blondje zag of de gekleurde medemens die iets van nul en gener waarde voor liefst veel geld wenste te slijten. Helemaal wanneer de groep wat diffuus werd bij bezoek aan bijvoorbeeld het Pantheon was het extra opletten geblazen. Sommige meisjes hadden niet in de gaten dat zij wat afgescheiden werden van de groep en soms "ingekapseld" raakten door een groepje van die snuiters. Als ik er tijd voor had, liet ik dat wel eens zien aan de andere dametjes om ze te wijzen op wat er met ze kon gebeuren. Dat werkte wel goed. Maar ook het aansporen en opjutten van de dames en heren die niet al te geïnteresseerd en dus achterop raakten, was een vruchtbare en soms ondankbare taak.
De Boog van Titus met uitleg van Antonius (links) aan de groep.

De opleiding die de leerlingen volgden, maakt natuurlijk dat je met een ander publiek te maken hebt dan een willekeurige groep jongelui van een willekeurige VMBO. Niets ten nadele daarvan, maar het is duidelijk anders. Met name mijn tweede reis was er een met een groep "leerpikken". Een behoorlijk serieuze groep en die gaf ook de minste last. Er werd steeds opgelet, men dwaalde niet af en dat maakte mijn werk als bezemwagen van de groep wel zo eenvoudig. De eerste groep was wel de spontaanste, ook wel serieus maar er was altijd wel een vonk die de boel kon laten ontbranden op een leuke manier. En ja, er was ook wel een groep waar je echt veel werk aan had. Een gedeelde groep waarvan een kleiner deel zeer weinig interesse toonde en alleen oog had voor "leuke" dingen.
Hier rechts ziet u dat ik mijn taak als Centurion zeer serieus nam.
Op het Forum Romanum overzie ik (jaja, mét stropdas) in 1994 mijn troepen. Terwijl Antonius doceert en zijn echtgenote rechts meehelpt opletten. Op deze reis was zij ook mee als begeleidster. Laten we haar Alkestis noemen, naar de dochter van koning Pelias.

Eén van die leuke dingen was dat na de avondmaaltijd de dames en heren op eigen gelegenheid de stad in mochten. Dat verliep meestal zo dat men de eerste avond wat angstvallig op de begeleiders wachtte zodat men met hen naar de stad kon. De tweede avond wist men de weg wel en waren wij niet meer nodig. Eén van de orders was dat ze niet alleen weg mochten maar altijd met een groepje.
De jongelui kregen wel een eindtijd mee en daar werd behoorlijk strikt de hand aan gehouden. Een leuke happening was het om tegen "sluitingstijd" in de hal van de jeugdherberg te gaan zitten om de boel op te vangen. Nello, één van de nachtwakers was een happening op zich. Die man ging op een prachtige manier met het volkje om.

Er was eigenlijk maar één nadeel aan de plaats van de jeugdherberg. Hij ligt aan een belangrijke aan- en afvoerweg van Rome.
De Lungotevere Maresciallo Cadorna. Zodoende was het echt nodig om aan die kant met oordoppen te slapen. Een ander nadeel was de hoofd- en keelpijn die ik nogal eens had vanwege de uitlaatgassen die er bij warmte in zo`n stad hangen. De eerste keer meende ik een verkoudheid te hebben opgelopen, maar door het uitblijven van slijm en snot werd mij al gauw duidelijk waar de oorzaak lag. Eén jaar zijn wij in de herfst geweest terwijl het nog ruim dertig graden was in de stad.  Dan merk je wel wat smog is.

Verder niets dan lof over deze stad. Je kunt van de supermoderne wijk de EUR tot in de tijd van Romulus en Remus kijken. Van Sint Pieter tot Colosseum, van Catacomben tot Piazza Navona, van Trevifontein tot Circus Maximus, van "Palazzi" tot Villa Borghese. Het is er een eeuwig feest van musea, ruïnes, paleizen, enorme beelden, pleinen vol mensen, bekende sterren op Piazza di Spagna, eten en drinken, espresso in Caffè Greco, slenteren, zere voeten en de hele dag verkeer en sirenes die gaan tot diep in de nacht.
Een stad ook die kan stinken en die warm en benauwd kan zijn met exorbitante prijzen op de "hotspots" maar zeer gematigde daar om de hoek.
Maar vanaf de eerste keer voelde ik mij er op een speciale manier thuis en dat is steeds zo gebleven. Een soort moederstad der steden, met recht de eeuwige stad. Roma Aeterna

 

                 
                                                                                             

                                                                            terug naar boven